Marksizm ve Sosyalizm Üzerine Düşünceler
ISBN
9789750500602

1. baskı - Eylül 2002
232 sayfa


Tükendi

Marksizm ve Sosyalizm Üzerine Düşünceler

Mehmet Ali Aybar

Mehmet Ali Aybar Türkiye’de sosyalizm tarihinin özgün kişiliklerinden biridir. Özellikle Marksizm konusunda alışılmış şematik yorumun dışına çıkmış, sosyalizm ve devrim sorununu ve buna bağlı olan parti örgütlenmesi meselesini Türkiye bağlamında tartışma gündemine sokmuştur.

Mehmet Ali Aybar Türkiye’de sosyalizm tarihinin özgün kişiliklerinden biridir. Özellikle Marksizm konusunda alışılmış şematik yorumun dışına çıkmış, sosyalizm ve devrim sorununu ve buna bağlı olan parti örgütlenmesi meselesini Türkiye bağlamında tartışma gündemine sokmuştur. İnsan merkezli bir sosyalizm şiarının tartışılmaz tarafı olan Mehmet Ali Aybar, ölümünden sonra arşivinde bulunan ve Aylin Özman tarafından yayına hazırlanan Marksizm ve Sosyalizm Üzerine Düşünceler kapsamında hümanizma etrafında yapılandırdığı Marx yorumunu, bilimsellik kaygısının Marksist düşüncenin gelişimi açısından anlamını ve yeni yorum ve ele alışların kaçınılmazlığını en açık bir biçimde dile getirmektedir. Marksizm ve Sosyalizm Üzerine Düşünceler’in dikkat çekici ve önemli tarafı bilim tarihinden yola çıkarak, Marksizmde nedensellik sorunsalını, Leninizm-Stalinizmin “bilimsel sosyalizm” yanılsamalarını ve bu bağlamda Leninist-Stalinist ideolojinin Marx’ın öğretisi ile olan ilişkisini eleştirel bir biçimde irdelemesidir. Sosyalizmin kendinde devrim için gerekli olan tartışma, Aybar gibi eleştirelliğini yapıcı bir şekilde Marksizm yorumuna katabilen bir aydın tarafından bütün bir hayat boyunca işlenmiştir. Sosyalizm ve devrim konusunda tartışmanın yakıcı sorunları bugün de karşımızda bütün ciddiyetiyle durmaktadır ve Aybar bir kez daha bu sorunların yakıcılığını, tartışmaya taraf olanlara ısrarla hatırlatmaktadır.
Kitabın Adı
Marksizm ve Sosyalizm Üzerine Düşünceler
ISBN
9789750500602
Yayın No
İletişim - 829
Dizi No
Politika - 39
Alan
Politika/Siyaset
Sayfa Sayısı
232 sayfa
En
130 mm
Boy
195 mm
Ağırlık
175 gr
Baskı
1. baskı - Eylül 2002
Yazar
Mehmet Ali Aybar
Yayına Hazırlayan
Aylin Özman
Kapak
Utku Lomlu
Uygulama
Hüsnü Abbas
Düzelti
Serap Yeğen
Baskı
Sena Ofset
Cilt
Sena Ofset

Mehmet Ali Aybar

Mehmet Ali Aybar 1908 İstanbul doğumlu. Hareket Ordusu kumandanlarından Hüseyin Hüsnü Paşa ve matematikçi Gelenbevi İsmail Efendi’nin torunu. Çocukluğu, Cihangir, Yeşilköy ve Kuzguncuk’ta geniş aile çevresinde geçti. Yeşilköy’deki Fransız Okulu’nu ve Galatasaray Lisesi’ni bitirdi. 1939’da İstanbul Hukuk Fakültesi’nde Devletler Hukuku doktoru iken, Paris’e Sorbonne Üniversitesi’ne hukuk araştırmaları yapmaya gitti. Fakat bir yılın sonunda İkinci Dünya Savaşı’nın çıkmasıyla, kuzeni şair Oktay Rıfat ve birkaç arkadaşı ile beraber bisiklete atlayıp Paris’ten Lyon’a kaçti, ordan da Turkiye’ye döndü. 1942’de Devletler Hukuku doçenti olduğu İstanbul Hukuk Fakültesi’nden 1946’da Vatan gazetesinde yazdığı Milli Şef İnönü rejimini eleştiren ‘Kağıt Üzerinde Demokrasi’ başlıklı yazı nedeniyle uzaklaştırıldı. 1947-49 yılları arasında her ikisi de sıkı yönetimce kapatılan Hür ve Zincirli Hürriyet gazetelerini çıkarttı. 1949’da yine Milli Şef İnönü’ye yazdığı ‘Açık Mektup’tan dolayı ‘hakaret’ten hüküm giydi ve Paşakapısı Cezaevi’ne girdi. Burada, diğer şair kuzeni Nazım Hikmet’le 1950 affına kadar yattı.1962’de bir grup sendikacının kurduğu Türkiye İşçi Partisi’nin genel baskanlığı görevini kabul etti ve ömrü boyunca teorisyen ve bilim adamı olarak götürdüğü sosyalizm mücadelesinde; 1962-69 yılları arasında TİP’in başında lider ve eylem adamı kimliğiyle etkili oldu. 1965 yılında Türkiye’de ilk defa bir sosyalist parti Aybar başkanlığında Meclis’e 15 milletvekili soktu. 1967’de ABD’yi savaş suçlusu olarak mahkum eden Russell Mahkemesi üyesi olarak Vietnam’a gitti. Dünya sosyalizm tarihinde ilk defa Sovyetlerden bağımsız bir politika güden TİP’in başkanı olan ve ‘Türkiye’ye özgü, güleryüzlü sosyalizm’ kavramının yaratıcısı olan Aybar, 1968’de Sovyetlerin Çekoslovakya’yı işgaline sert bir tepki gösterdi.Bu, parti içinde hizipleşmelerin su yüzüne çıkmasına neden oldu. Aybar, 1969’da genel başkanlıktan, 1971’de partiden istifa etti. 12 Mart döneminde Meclis’teki tek sosyalist olan Aybar, dönemin baskılarına ve idamlara karşı tek başına mücadele etti.1975’te TİP’ten ayrılan elli arkadaşla beraber, daha sonra Sosyalist Devrim partisi adını alan, Sosyalist Parti’yi kurdu. İlk defa bu partinin tüzüğünde, genel başkan ve yöneticilerin üst üste iki dönem başa geçmelerini engelleyen ve yönetim kurulunun üçte ikisinin kol emekçilerinden oluşmasını öngören şartlar yer aldı. SDP, 12 Eylül cuntası ile kapatıldı. Bu tarihten sonraki hayatında
Aybar, parçalanan Türk solunun birleşmesi icin inançla ve inatla çalişmalarını sürdürmüştür.1995 yılında 87 yaşında iken İstanbul’da ölen Aybar, bilim adamı ve lider olmanın yanı sıra ünlü bir atlet ve sporcudur.100, 200 ve 400 metreleri koşmuş, Türkiye ve Balkan rekorları kırmıştır.1928 Amsterdam Olimpiyatları’na, 1930,’31 ve ’33 Atina Balkan Oyunları’na katılmıştır. Edebiyata ve resme çok meraklı olan Aybar’ın kendi resim çalışmaları da vardır. Fakat çok genç yaşlarından itibaren bütün hayatı kapsayan uğraşı, yazı yazmak olmuştur.